HET ZEVENDE ZEGEL
Dies irae...
...dies illa.
En toen het Lam het zevende zegel opende...
...kwam er een stilte in de hemel...
...ongeveer een half uur lang.
En ik zag de zeven engelen die voor God staan...
...en hun werden zeven bazuinen gegeven.
Wie ben jij?
lk ben de Dood.
Kom je me halen?
lk houd je al lang gezelschap. - Dat weet ik.
Ben je zo ver? - Mijn vlees wel, ikzelf niet.
Wacht een ogenblik.
Dat zeggen ze allemaal. Maar ik duld geen enkel uitstel.
Je schaakt toch graag? - Hoe weet je dat?
Ach, dat heb ik op schilderijen gezien en in liederen gehoord.
Ik ben inderdaad een verdienstelijk schaker.
Maar beter dan ik kun je niet zijn. - Waarom wil je schaken?
Dat is mijn zaak. - Daarin heb je gelijk.
Je laat me leven zolang ik je weersta. En mocht ik je schaakmat zetten...
...dan moet je me laten gaan.
Jij speelt met zwart.
Dat past ook het beste bij jou. Nietwaar?
Tussen de benen van een vrouw van lichte zeden...
...daar bevindt zich de levensvreugde van een man als ik.
Daarginds is de Heer, hij is heel ver weg.
Maar je broeder Satan kom je op elke straathoek tegen.
In Färjestad werd over allerlei erge voortekenen gesproken.
Twee paarden hadden elkaar 's nachts opgegeten, graven waren geopend.
De botten lagen overal verspreid.
Ze zeiden dat er gistermiddag vier zonnen aan de hemel te zien waren.
Kun je me zeggen hoe ik bij de herberg kom?
Heeft hij je de weg gewezen? - Niet precies.
Wat zei hij? - Niets.
Was hij stom? - Nee, zo kun je dat niet zeggen.
Eigenlijk was hij zelfs wel heel welsprekend.
Je meent het. - Maar op een onaangename manier.
Dat staat vast.
Goedemorgen, jij. Heb je al ontbijt gehad?
Het is jammer dat ik geen gras kan eten. Kun je me dat niet leren?
Het is geen vetpot momenteel, zie je.
In deze streek hebben ze weinig belangstelling voor kunst.
Mia, wakker worden. Ik heb iets gezien waarover ik je moet vertellen.
Is er iets gebeurd? - Ik heb een visioen gehad.
Nee, dat was het ook niet. Daarvoor leek het veel te echt.
Dus je hebt weer een visioen gehad.
Ik heb haar in ieder geval gezien.
Wie dan? Wie heb je gezien? - De Heilige Maagd Maria.
Heb je haar echt gezien? - Ik kon haar bijna aanraken.
Ze droeg een gouden kroon en een blauwe jurk met gouden bloemen.
Ze was blootsvoets en had kleine bruine handen.
Ze droeg het Kind in haar handen en leerde Hem lopen. Ze zag mij toen...
...en lachte naar me. Mijn ogen vulden zich met tranen...
...en toen ik ze wegveegde, was ze verdwenen. En overal werd het stil...
...in de hemel en op de aarde. Begrijp je dat?
Wat jij al niet weet te verzinnen... - Je gelooft me dus niet.
Maar het was werkelijkheid, maar een andere werkelijkheid dan die je ziet.
Jaja, net als toen de Duivel de wielen van de wagen rood had geverfd...
...met zijn staart als kwast. - Begin je daar weer over?
Maar er zat verf onder jouw nagels. - Goed, maar dat had ik verzonnen...
...opdat je mijn echte visioenen wel zou geloven.
Houd die visioenen voor je. Straks verklaren ze je nog voor gek.
En gek ben je niet. Nog niet tenminste. Maar zeker weten kun je dat nooit.
Ik heb niet om die visioenen gevraagd. Stemmen, Maria, duivels, engelen...
...mijn schuld is het niet.
Heb ik je niet gezegd dat ik mijn slaap 's morgens nodig heb?
lk heb je gevraagd, gesmeekt, maar niets helpt.
Daarom zeg ik nu: Hou je kop.
Mikael, Mikael...
Mikael moet een beter leven krijgen dan wij.
Mikael wordt later een groot acrobaat. Of anders een jongleur...
...die het onmogelijke kunstje uitvoert. - Wat is dat dan?
Eén bal stil in de lucht laten hangen. - Onmogelijk.
Voor ons wel, maar voor hem niet.
Jij altijd met je fantasieën.
Ik heb een lied gemaakt. Vannacht, toen ik niet kon slapen.
Wil je het horen? - Lees maar voor. Ik ben erg benieuwd.
Er zit een duif op de lelietwijg in de midzomertijd.
Hij zingt een mooi lied over Jezus Christus...
...een grote bron van vreugde in de Hemel.
Mia, slaap je?
Dat was een prachtig lied. - Het is nog niet af.
Dat hoorde ik. Maar ik ga nog even slapen. Zing de rest straks maar.
Je doet niets anders dan slapen.
Is dit een masker voor een toneelspeler? lk vraag het maar.
Het is dat we zo goed betaald worden. - Speel jij de Dood?
Eerlijke lieden de stuipen op het lijf jagen. Dat soort fratsen.
Wanneer gaan we dat stuk opvoeren? - Bij de Heiligenfeesten.
Precies op de kerktrappen, mooi is dat.
Het publiek houdt meer van iets schunnigs. Dat is ook veel leuker.
Dwaas. Er is een kwade ziekte in het land. Mensen zijn ongerust.
Daar proberen de priesters gebruik van te maken.
Welke rollen gaan we spelen? - Jij bent zo'n dwaas.
Jij bent de ziel. - Dat is een rol van niets.
Wie is hier nu eigenlijk de baas? lk vraag het maar.
Denk, gij dwaas, aan deze wet. Uw levensdraad is zeer zwak...
...kort is uw dag.
Zullen de vrouwen zo wel voor me vallen? lk vraag het maar.
Jof. - Ja, wat is er?
Sta helemaal stil. Zeg niets. - Ik zwijg als het graf.
Ik houd van je.
Wat moet dit voorstellen? - De dans van de Dood.
En dit is de Dood. - Ja, hij danst met iedereen weg.
Wat wil je met al dat geklieder? - Dan vergeet men de dood niet.
Dat zal ze blij maken.
Waarom zou je mensen altijd blij moeten maken?
Soms moet je ze juist bang maken. - Ze kijken gewoon niet.
Reken maar. Een schedel boeit meer dan een naakte vrouw.
Als je ze bang maakt... - Gaan ze nadenken.
En dan? - Worden ze nog banger.
En rennen ze naar de priesters toe. - Dat is mijn zaak niet.
Ga maar verder met je Dodendans. - leder trekt zijn eigen conclusie.
Velen zullen je vervloeken. - Natuurlijk.
Dan schilder ik daarna iets grappigs. Ik moet ook leven.
Totdat de pest me krijgt. - De pest? Wat vervelend.
Je moet de zwelling in de nek van de patiënt zien...
...en je moet zien hoe het lichaam samentrekt, begint te spartelen.
Dat is niet best. - Nee, dat is niet best.
Hij probeert de zwelling weg te krijgen.
Hij bijt in zijn handen en krabt zijn aderen open.
Zijn geschreeuw is overal te horen.
Heb ik je bang gemaakt? - Ik? Dan ken je me niet.
Wat voor onzin heb je daar geschilderd?
De armen beschouwen de pest als Gods straf, opmerkelijk genoeg...
...en als 'slaven van zonde' trekken ze door het land...
...zichzelf en anderen geselend. - Geselen ze zichzelf?
Het is een vreselijk gezicht.
Je krijgt zin in een sloot te springen als ze voorbijkomen.
Heb je wat brandewijn? lk heb de hele dag water gedronken...
...maar heb dorst als een kameel in de woestijn.
Misschien was je toch wel bang.
Ik wil zo eerlijk mogelijk biechten, maar mijn hart is leeg.
Die leegte is als een naar mijn gezicht gerichte spiegel.
Ik zie mijzelf en voel walging en angst.
Door mijn onverschilligheid jegens mijn naaste ben ik verstoten.
Ik leef in een droomwereld, opgesloten in mijn eigen fantasieën.
En toch wil je niet sterven. - Dat wil ik wel.
Waar wacht je dan op? - Ik wil kennis bezitten.
Je wilt garanties hebben. - Noem het zoals je wilt.
Is het zo wreed ondenkbaar God te vatten met de zintuigen?
Waarom verschuilt hij zich achter halve beloften en ongeziene wonderen?
Hoe kunnen we de gelovigen geloven als we niet in onszelf geloven?
En wat gebeurt er met hen die niet kunnen of willen geloven?
Waarom kan ik de God in mij niet doden die mij pijnigt en vernedert...
...al vervloek ik hem en probeer ik hem uit mijn hart weg te rukken?
Waarom blijft hij zich openbaren aan mij zonder dat ik dat kan tegengaan?
Hoor je mij? - Ja, ik hoor je.
Ik wil kennis. Geen geloof. Geen veronderstellingen. Alleen kennis.
Ik wil dat God Zijn hand naar me uitstrekt, Zijn gelaat toont, praat.
Maar Hij zwijgt.
In het duister roep ik tot Hem, maar soms lijkt er niemand te zijn.
Misschien is er wel niemand. - In dat geval is het leven een ramp.
Geen mens kan leven met de Dood als alle dingen zonder zin zijn.
De dood en zinloosheid houdt mensen niet bezig.
Maar eens blikken ze vanuit het leven in het duister.
Ja, op die dag.
Ik begrijp wat je bedoelt.
We moeten uit onze angst een beeld scheppen en dat God noemen.
Je verontrust jezelf.
De Dood bezocht mij vanmorgen. We hebben samen geschaakt.
Hij heeft me de tijd gegeven iets dringends te regelen.
Wat dan wel?
Mijn leven lang heb ik gejaagd, gerend, gepraat zonder enige samenhang.
Het was volkomen zinloos.
Ik zeg dit zonder bitterheid of zelfverwijt...
...want ik weet dat de meeste mensen zo'n leven leiden.
Maar de tijd die me nog rest wil ik besteden aan één zinvolle daad.
En daarvoor heb je met de Dood geschaakt?
Hij is een slimme tacticus, maar ik heb nog geen stuk verloren.
Hoe denk je de Dood te slim af te zijn?
lk speel een variant van loper en paard die hij nog niet kent.
Volgende keer zal ik zijn flank aanvallen.
Daar zal ik aan denken.
Je bent een verrader en je bedriegt me.
Maar we zullen elkaar weerzien. En ik zal zeker een manier vinden.
We zien elkaar in de herberg. Daar zullen we verder spelen.
Dit is mijn hand. Ik kan hem bewegen. Het bloed klopt erin.
De zon staat hoog aan de hemel en ik, Antonius Block...
...schaak met de Dood.
Mijn heer en ik zijn net terug uit het buitenland, snap je, mijn beste Pictor?
De kruistocht? - Inderdaad.
Tien jaar hebben we verdragen hoe slangen ons beten, vliegen ons staken...
...wild ons beet, heidenen ons afslachtten, wijn ons vergiftigde...
...vrouwen ons luizen gaven, luizen ons opaten, koorts ons deed rotten...
...allemaal ter ere van God. - Ter ere van God.
Die kruistocht was zo idioot: alleen een idealist kon hem verzonnen hebben.
Dat van de pest was vreselijk. - Het is erger dan dat.
Ja, waarheen je je ook wendt, je hebt je billen achter je.
Je billen achter je, dat is een diepe waarheid.
Dit is schildknaap Jöns. Ik maal niet om de Dood, ik lach om de Heer...
...lach om mezelf en lach naar de meisjes.
Deze wereld is Jöns' wereld, alleen hij gelooft erin.
Voor de anderen belachelijk en voor hemzelf ook, de Hemel zonder zin...
...de hel laat hem onverschillig.
Wat stinkt dat spul van jou. Hoe komt dat zo?
Ze heeft gemeenschap gehad met de duivel.
En nu zit ze in het blok.
Ze wordt morgen op de parochiegrens verbrand.
De duivel mag de anderen niet naderen. - En dat doe je met dat stinkende spul?
Het beste middel: het bloed en de gal van een grote zwarte hond.
De duivel kan niet tegen de lucht daarvan.
Ik ook niet.
Heb je de duivel gezien?
Je moet niet met haar praten. - Is dat zo gevaarlijk?
lk weet het niet. Maar zij schijnt voor de pest verantwoordelijk te zijn.
Domine Jesus Christus filius Dei...
Het Lot is een schurk en jij, mijn vriend, een stakker.
Nu spring je vrolijk rond, straks kruip je als een worm.
Moet je per se zingen? - Nee, hoor.
Waarom kijk je zo verbaasd? lk steel van de doden.
Dat is tegenwoordig een uiterst lonende bezigheid.
Je wilt me zeker in het dorp gaan verklikken, hé? Dat heeft geen zin.
leder redt zijn eigen huid. Zo simpel ligt dat.
Probeer niet te schreeuwen. Niemand zal je horen, geen God, geen mens.
Is dat niet verbazingwekkend?
lk herken je, al hebben we elkaar lang niet gezien.
Je bent Raval van de theologische faculteit in Roskilde.
Je bent Doctor Mirabilis, Coelestis et Diabilis. Ja toch?
Jij haalde tien jaar geleden mijn heer over mee te gaan...
...met een kruistocht voor de hogere klasse.
Heb ik je bang gemaakt? Krijg je pijn in je buik?
Nu zie ik opeens de zin van die tien jaar die ik eerst verspild achtte.
We hadden het te goed, waren te zelfgenoegzaam.
De Heer wilde die hoogmoed afstraffen.
Daarvoor stuurde hij jou en met het hemelse gif bewerkte je de ridders.
Ik was te goeder trouw. - Maar nu weet je wel beter, hè?
Nu ben je een dief geworden. Een passender taak voor boeven als jij.
Of heb ik ongelijk?
Maar goed, bloeddorstig ben ik niet.
Onthoud dit: De volgende keer zal ik je voor het leven tekenen...
...zoals dat met jouw soort past. Eigenlijk kwam ik water halen.
Ik heet Jöns. Ik ben een gezellige vent met slechts aardige gedachten...
...en nobele wapenfeiten.
Tot ziens, meisje. Ik had je kunnen verkrachten...
...maar in zulke liefde geloof ik niet. Het is niet erg romantisch.
Nu ik erover nadenk, ik heb een huishoudster nodig. Kun je koken?
lk ben een getrouwd man, maar ik reken erop dat mijn vrouw dood is...
...dus heb ik een huishoudster nodig.
Sta daar niet zo te staren. Ik heb je gered, dus je bent me veel schuldig.
Verdraaide komedianten. - Ze zetten zichzelf voor gek.
Hou daarmee op, rapalje.
Ik hoef niet op aan het begin, dus ik ga achter het scherm.
Sta daar niet zo te koekeloeren, lelijke...
Het paard zit in de boom en kraait: Oehoe, oehoe.
De weg is breed, maar de poort is nauw.
De Zwarte danst op het strand.
De kip miauwt in het diepste meer:
De dag is rood, maar de vis is dood.
De Zwarte hurkt op het strand.
De slang fladdert hoog in de lucht. Oehoe, oehoe.
De maagd is bleek, maar de muis is tevreden.
De Zwarte rent over het strand.
De bok sist met zijn twee tanden.
De wind is sterk en de golven beuken.
De Zwarte krijst op het strand.
Het paard zit in de boom en kraait.
De weg is breed, maar de poort is nauw.
De Zwarte danst op het strand.
De hen miauwt in het diepste meer.
De dag is rood, maar de vis is dood.
De Zwarte hurkt op het strand.
De slang fladdert hoog in de lucht.
De maagd is bleek, maar de muis is tevreden.
De Zwarte rent over het strand.
De zeug werpt jongen en de kat zaait.
De nacht is als roet en de duisternis staat.
De Zwarte blijft, blijft, blijft op het strand.
Dag van gramschap, die dag zal de wereld in as keren...
...zoals David en de Sibylle leren.
Wat een schrik zal elk ontwaren...
...als de Rechter neer zal varen...
...'t al ten streng verhoor vergâren.
Een bazuinslag, vreemd van tone...
...dreunt er door der doden wone...
...daagt hen allen voor zijn trone.
Dood, natuur, staan stom en beven...
...als het schepsel zal herleven...
...om Hem rekenschap te geven.
O die dag van jammerklagen...
...die de mens voor 't oordeel dagen...
...en uit het stof zal doen verrijzen.
God, wil hen genâ bewijzen.
God heeft ons een beproeving gezonden.
We zullen allemaal omkomen door de Zwarte Dood.
Jij die daar staat te kijken als een koe...
...en jij die me zo met jezelf ingenomen aankijkt...
...misschien is dit wel je laatste uur.
De Dood staat vlak achter je.
Ik zie zijn schedel blinken in de zon.
Zijn sikkel glinstert wanneer hij hem achter jullie optilt.
Wie van jullie zal hij het eerst treffen?
Jij die staat te staren als een geit...
...zal je mond halverwege een geeuw voor de nacht verminkt worden?
En jij, vrouw, die nu nog blaakt van levenslust...
...zul jij verbleken en verschrompelen voor de dageraad?
Jij daar met je gezwollen neus en stomme grijns...
...heb je nog èèn jaar om de aarde te onteren met je weigering?
Weten jullie dan niet, verstokte dwazen...
...dat jullie zullen sterven, vandaag of morgen of de dag daarna?
Luister naar wat ik zeg. Luister: Jullie zijn verdoemd, verdoemd.
Heer, ontferm u onzer in onze vernedering.
Wend Uw aangezicht niet van ons af, maar wees ons genadig...
...omwille van Uw zoon Jezus Christus.